काठमाडौं। यतिबेला देशका अधिकांश सहरमा वायु प्रदुषण उच्च बिन्दुमा पुगेको छ। उचित वर्षा नहुँदा र हावा नचल्दा यो हप्ता काठमाडौं उपत्यका विश्वकै सबैभन्दा बढी प्रदुषित सहर बन्न पुग्यो।
जसकारण वायु अति अस्वस्थकर बनेर खतरानाक अवस्थामा पुग्दा जनजिवन प्रभावित मात्रै बनेन हवाई उडानदेखी पैदल यात्रुसम्मकै अवस्था जटिल बन्न पुग्यो। तर आज भने उपत्यकामा हल्का हावा चलेर केही सुधारजस्तो देखिएपनि सर्वसाधरणले राहत महसुस गर्न भने सकेनन्।
विश्वको वायु गुणस्तर मापन गर्ने एयर क्वालिटी इन्डेक्स (एक्यूआई)सूचकाङ्क अनुसार केही दिनदेखि नेपाल अत्यधिक प्रदूषित देशको सूचीमा पर्दै मानव स्वास्थ्यका लागी हानिकारक बनेपछी सरकारले सतर्कता अपनाउन सबैलाई आह्वानसमेत गरेको छ।
सूचकाङ्कअनुसार एक्यूआई शून्यदेखि ५०सम्म ‘स्वच्छ’, ५१ देखि सयसम्म‘सामान्य’, १०१ देखि १५० सम्म ‘सम्भावित जोखिम’,१५१ देखि दुई सयसम्म ‘अस्वस्थकर’,२०१ देखि ३ सयसम्म ‘अत्यधिक अस्वस्थकर’ र त्यसभन्दामाथि‘खतरनाक’ मानिन्छ। हिजो काठमाडौँमा वायु प्रदूषणको स्तर ३५० एक्यूआईसम्म पुगेर ‘खतरनाक’ श्रेणीमा पुगेपछी विज्ञहरुसँग छलफल गरी स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले सतर्कता अपनाउन आह्वान गरेको हो।
मन्त्रालयका प्रवक्ता डा.प्रकाश बुढाथोकीले हालको वायु प्रदूषणले दम, फोक्सोसम्बन्धी रोग,आँखाको समस्या,नाक र घाँटीमा एलर्जी, छालामा समस्या,हृदयरोगसँगै दीर्घकालीन रोग र समस्या देखिनसक्ने भएकाले विशेष सतर्कता अपनाउन तथा अत्यावश्यक कामबाहेक घरबाहिर ननिस्कन,यात्रा गर्दा अनिवार्य मास्क लगाउन तथा पानी,फलफुल तथा झोलिलो खानेकुरा बढी खान आग्रह गर्नुभयो।
विगत लामो समयदेखी प्रयाप्त वर्षा नहुँदा र हावासमेत नचल्दा बढेको वायु प्रदूषण अझै केही दिन कायमै रहने सम्भावना छ।जल तथा मौसम विज्ञान विभाग, मौसम पूर्वानुमान महाशाखाकाअनुसार वर्षा भएर मौसम खुल्नेगरी नयाँ मौसमी प्रणाली भित्रिने सम्भावना छैन।
वरिष्ठ मौसमविद् प्रतिभा मानन्धरले आउँदो हप्तासमेत वेगले हावा चल्ने र वर्षा हुने सम्भावना नरहेकोले अझै केहीदिन निरन्तर प्रदुषण कायमै रहने,जनजिवन प्रभावित हुने, वायूमण्डल धुम्म भई भिजिविलिटी कम हुँदा हवाई उडान प्रभावित हुने हुँदा सतर्कता अपनाउन आग्रह गर्नुभयो।
यता, विज्ञहरुले पनि वायू प्रदूषणले मानव स्वास्थ्यमा गम्भिर असर पार्ने भएकोले सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेका छन्। विज्ञहरूले प्रदूषण कम नहुँदासम्म हप्ताको दुई दिन सार्वजनिक बिदा दिन, जोर–बिजोर गरेर सवारी साधन चलाउन,सडक र अन्य आयोजना निर्माण गर्दा अनिवार्य प्रदूषणसम्बन्धी शुल्क तिर्ने व्यवस्था गर्न, वन डढेलो नियन्त्रणका उपाय अपनाउन सुझाव दिएका छन्।
वातावरणविद्, डा.मोहन चन्दले डढेलो नियन्त्रण,निर्माण क्षेत्रमा सतर्कता, यातायात तथा सवारी सञ्चालनमा व्यवस्थापन जस्ता कार्य गर्नुपर्ने बताउनुभयो।
वायू प्रदूषण मानव स्वास्थ्यका लागी अति हानिहारक छ। यसले मानव स्वास्थ्यमा क्षणिक मात्रै नभएर दिर्घकालिन असरसमेत पुर्याउछ।
यसबाट बच्न र प्रदूषण नियन्त्रण तथा न्युनिकरण गर्न सरकारले सवारी सञ्चालन,निर्माण तथा औद्योगीक क्षेत्रमा प्रदूषणसम्बन्धी नीति नियममा कडाई,आगलागी नियन्त्रणजस्ता कार्यहरु तत्काल अपनाउन जरुरी छ भने आफ्नो स्वास्थ्यप्रति हामी आँफै पनि सचेत बन्न जरुरी छ।
तसर्थ बढ्दो वायू प्रदुषणबाट बचौं, अत्यावश्यक नपरी घरबाहिर ननिस्किउँ, निस्किनै परेपनि स्वास्थ्य मापदण्ड पालना गरौं, प्रसस्त पानि तथा झोलिलो खानेकुरा र फलफुलको प्रयोग गरौं ।
झिल्को खबर । २२ चैत्र २०८१, शुक्रबार २२:०८